Bonn, Alemania.- Nazioarteko klima-komunitatea Bonn-en bildu da, Alemanian, Nazio Batuen Klima Aldaketari buruzko Esparru Hitzarmenaren (CMNUCC) Organo Laguntzaileen 60. saioetarako 2024ko ekainaren 3tik 13ra. Bonn-eko saioak urte erdiko une garrantzitsua dira eta Bakun, Azerbaijan, egingo den COP29aren aurreko hitzaurre bat dira. Beste era batera esanda, Bonn-eko elkarrizketek Bakun garatuko diren negoziazio kritikoak prestatzeko oinarria ezartzen dute. Horregatik, Bonn-en egotea ekaina ezinbesteko aukera da sareak ezartzeko eta mundu osoko nekazaritza familiarren erakundeen ahotsak partekatzeko eta indartzeko.

Bonn-en, Munduko Landaguneak azpimarratu du familia nekazarien paper katalizatzailea aitortzearen garrantzia ekintza klimatikoan, elikadura-sistemak eraldatzean eta biodibertsitatea babestean. Familia nekazariek dagoeneko praktika jasangarriak ezartzen ari dira beren lursailetan eta baserrietan, eta teknologiak eta ezagutza baliotsuak dituzte, komunitate internazionalari partekatu ahal dizkiotenak etorkizun jasangarriago bat moldatzeko.

“Familia nekazarien eskariak eta beharrek entzunak izan behar dute foro globaletan, negoziazio eta erabakitzeko mahaien parte izatea ziurtatuz. Politika publikoak, Egokitzapen Plan Nazionalak (NAP, ingelesezko siglengatik) eta Herrialde mailako Kontribuzio Zehatzak (NDCs, ingelesezko siglengatik), besteak beste, familia nekazaritza barne hartu behar dituzte. Hau errealitate bihurtzeko, beharrezkoak dira funts gehiago eta hobeak, trantsizioa finantzatzeko“, dio Elena Aguayo, MLko Politika arduradunak, Bonn-eko bileretan.

Gaur egun, mundu mailan, 439 milioi ekoizle txikik urtean 368 mila milioi dolar inbertitzen dituzte klima egokitzapen ekintzetan, beren poltsikotik, baina nazioarteko klima funtsen %0.3 baino ez dute jasotzen. Bonn-en finantza helburu berriari buruzko negoziazioak hasten diren heinean, funtsezkoa da konpromiso berriek zuzenean sarbidea areagotzea familia nekazarien erakundeentzako.

Bonn-eko jarduera nagusiak

Bonn hiria mundu osoko delegazioez beteta zegoen eta ML-a bertara joan zen nekazaritza familiako beste erakunde batzuekin modu koordinatuan lan egitera, tartean Asian Farmers Association (AFA), MLko kidea, klimaren nazioarteko agenda eragiteko asmoz ere bertan zegoena.

Sharm el-Sheikheko nekazaritza eta klima aldaketaren ekimenari buruzko negoziazio ofizialetan parte hartu genuen eta Harmoniya ekimenaren aurkezpenean, bertan familia nekazarien funtsezko papera nabarmenduz, eta finantza helburu kolektibo kuantifikatu berriaren (NCQG, ingelesezko siglengatik) eztabaidetan funts gehiago eskatzeko ahalegina eginez.

Egun hauek bilera bilateralak ere izan zituzten beste erakunde garrantzitsu batzuekin, hala nola, IICA edo UN Foundation, kontaktu-sareak ezartzeko kafe informalak eta baita NBE Klima Aldaketaren komunikazio-kanal ofizialekin egindako elkarrizketak gaztelaniaz, ingelesez eta errusieraz ere.

Nola jarraituko dugu?

Bonn-en parte hartzea prozesu gorakor baten beste etapa bat da, Bakun, Azerbaijanen, egingo den COP29ra eta datorren urtean Belém, Brasilera eramango gaituena. MLaren COP30erako ibilbide-orria tailerrak eta formakuntza eskainiko dizkie familia nekazaritzako erakundeei, hainbat erakunderekin akordioak lortuko ditu gure jarrera komunaren garrantzia erakusten duten datuak lortzeko, familia nekazaritza negoziazio ofizialak jarraituko ditu (Sharm el-Sheikh, NAPak eta NDCak, Galeren eta Kalteen Funtsa edo NCQG besteak beste) eta sinergiak sortuko ditu COP29 eta COP30eko presidentziekin eta FAO FAST edo Harmoniya bezalako ekimenekin.

MLak familia nekazarien eskari eta beharrak entzunak eta kontuan hartuak izatea bilatzen jarraituko du klima aldaketa eta biodibertsitateari buruzko elkarrizketetan, politika publiko egokiak eta funts gehiago eskatuz, zuzenean lurraldeko komunitate nekazarietara iristeko.

Gasteizen, 2024ko martxoaren 21a. Gaur itxi da familia-nekazaritzari buruzko VIII.Mundu-Konferentziak, “Gure planetaren iraunkortasuna”. Familia-nekazariek planetaren jasangarritasunean duten funtsezko eginkizuna eta garapen ekonomikorako duten “ekarpen katalitikoa” aitortu dira Konferentzian zehar. Premiazkoa da familia-nekazaritzako erakundeak klimari buruzko eztabaida, negoziazio eta loturiko finantzazio-mekanismoetan duten parte hartzea are gehiago bultzatzea.

VIII.Mundu-konferentziari esker, Nazio Batuen Familia-Nekazaritzarako Hamarkada (2019-2028) gauzatzeko oinarrizko ekintzak identifikatu eta adostu ahal izan dira. Honela adierazi zuen, hain zuzen, Evelyn Masin Brito Familia-Nekazaritzaren aldeko Gazteen Talde Nagusiko ordezkariak, berak irakurri baitzuen Deklarazioan jasotzen diren ekintzak.

Horrela berresten da Hamarkada ezarri zenetik igaro diren bost urte hauetan egindako aurrerapauso handiak. Halere, familia-nekazaritzak “erronka handiak pairatzen” jarraitzen du eta “beharrezkoa da guztion ahaleginak areagotzea erronkei aurre egiteko”. “Familia-nekazaritzaren funtsezko eta premiazko eginkizuna aitortuz, krisi klimatikoaren aurrean eraikitzeko ekintzak eta elikadura-sistemak eraldatzeko potentziala indartzen eta garatzen dugu”.

Konferentziari esker, landa-eremuko gazteen lidergoa balioetsi da, hots, elikadura-sistemen aldaketan, enplegu-sorreran eta familia-ustiategiko belaunaldien-ordezkapenean. Nekazari Gazteen Nazioarteko Eguna aintzatesteko babesa aldarrikatu dute, “nekazari gazteen parte-hartzea eta haien berrikuntzarako gaitasuna garatzea sustatzen duten ekimenekiko konpromisoaren erakusgarri gisa”.

Landa-eremuko genero-desberdintasunak ere identifikatu izan dira erronken artean eta hainbat eta arinen “eten behar dira”, landa-eremuko emakumeak ahalduntzeko. Horretarako, ezinbestekoa da elkarte eta antolaketa-mailan aldaketak bultzatzea, berariazkoak diren politika publiko berdintsu eta inklusiboak bideratzea, emakumeen autonomia eta eskubideak sustatu eta sendotzeko. Lurraren jabetza eta baliabide ekonomiko eta finantzarioak eskuratzea dira bereziki jorratu beharreko gaiak.
VIII. Mundu-Konferentziaren-adierazpenak honela dio: “Orain dela bost urte, Nazio Batuek Familia Nekazaritzarako Hamarkada izendatu zuten. Gaur egun, familiako nekazarien nahiak agerikoak dira, eta gure proposamenak, zehatzak.

Krisi eta erronkek hamaika itxura hartu eta larritzen doazen ahala, familia-nekazaritzarako erakundeak gero eta sendoago agertzen dira munduak beharrezkoak dituen konponbideak proposatzeko. “Ekintza katalizatzaileak behar ditugu, familia-nekazarien bizitzak hobetzeko eta, aldi berean, guztiontzako etorkizun jasangarria bermatzeko”.

Munduko Landaguneak antolatutako Familia-nekazaritzari buruzko VIII. Mundu-Konferentzia honek 200 ordezkari baino gehiago bildu ditu Gasteizen martxoaren 19tik 21era bitartean. Parte-hartu duten ordezkariak askotarikoak izan dira, hain zuzen, bost kontinenteetako familia-nekazaritzaren erakunde garrantzitsuak, eskualdeko plataformak, gobernuak, nazioarteko erakundeak, ikerketa-zentroak, kontsumitzaileen erakundeak, erakunde filantropikoak, emakume- eta gazteen erakundeak, eta baita Familia-Nekazaritzaren Batzorde Nazionalak ere.

ITXIERA

Iñigo Urkullu lehendakaria izan da Familia-Nekazaritzari buruzko VIII. Mundu-Konferentziari itxiera emateko. Munduko Landaguneari “zorionik beroenak” eman dizkio 25 urte hauetan egindako ibilbideagatik eta aitortu du “[Munduko Landagunearen] ekarpena izugarria izan da, ziur nago hurrengo urteetan ere hala izango dela, nekazaritza gure sustraietan baitago”.

Horrez gain, Luis Planas Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura ministroak familia-nekazaritzak Espainian duen garrantzia nabarmendu du. Konpromisoa hartu du Familia-nekazaritzaren aldeko legea abian jartzeko, lurraldeen garapen sozial eta ekonomikoan duen eginkizun estrategikoa bultzatzeko, gazte eta emakumeei lan aukera zabalagoak eskaintzeko eta ingurumenaren aldeko eragin positiboa bermatzeko. Azpimarratu duenez, “familia-nekazaritza-elikagaien-sektore jasangarri, sozial, errentagarri eta lehiakor baten oinarria da”.

Bestalde, Munduko Landaguneko Martín Uriarte presidenteak adierazi du “ez da etorkizun jasangarririk izango, etorkizunik gabeko familia-nekazaritzarik gabe” eta aditzera eman du familia-nekazarien elkarteak “negoziatzeko prest daude[la]”.

Hots, “elkarrizketa politikoaren aldeko apustu sendoa egin behar da; horrenbestez, oraindik ere Familia Nekazaritzako Batzorde Nazionalak eta elkarrizketa politikoko beste gune batzuk bultzatzearen garrantzia defendatzen jarraitzen dut, aurrerapauso nabarmenak eman baitituzte”.

Uriartek adierazi duenez, “Konferentzia horrek benetako bultzada emango dio familia-nekazaritzari”. Nekazari gazteen lana ere aintzatetsi du, gobernuen agenda guztietan landa-ondorengotzari zein nekazaritza-jarduerarako sarbideari eskainitako arretak lehentasunezkoak izatea eskatuz. Azkenik, deia egin du landa-eremuan dauden genero arteko desberdintasunak murrizteko eta landa-eremuko emakumeen ahalduntzea bultzatzeko.

Eskuragarri daude jada Konferentziako saioen grabazioak eta argazkiak.

2022an Kigalin (Ruanda) Nekazari Gazteen Nazioarteko Goi Bileran (SIJA) parte hartu zuten nekazari gazteek gaiari heltzea erabaki zuten. Hortaz, Nekazari Gazteen Nazioarteko Eguna izendatzea proposatu zuten, landa-eremuetako gazteriaren kezkei ikusgarritasun handiagoa emateko eta gazteak mundu osoko nekazaritzako elikagaien sistemak modu jasangarrian eraldatzeko funtsezko eragiletzat hartzeko.

Ekimen sinple horrek izugarrizko laguntza ematen die familia-nekazaritzako erakundeei, gizarte zibileko beste erakunde batzuei, nekazaritzako ikerketa-zentroei eta baita landa-garapenean, elikagaien segurtasunean eta elikadura-subiranotasunean parte hartzen duten beste erakunde batzuei ere.

Zure ahotsa gazte nekazari hauenekin bat egitera gonbidatzen zaitugu Nekazari eta Nekazari Gazteen Nazioarteko Eguna aldarrikatzeko laguntza-gutuna sinatuz. Egin beharreko gauza bakarra zera da : gutuna inprimatu, bete, zure erakundearen izenean sinatu eta dokumentua eskaneatuta bidali helbide honetara: wrfsecretary@ruralforum.org.

Konferentziak 60 herrialde baino gehiagotatik etorritako 150 parte-hartzaile izango ditu, aipatzekoak dira Nekazaritza eta Landa Garapeneko Europako komisarioa Wojciechowski jauna; Afrikako Batasunaren Landa Ekonomia eta Nekazaritza Batzordearen komisarioa, Sacko Andrea; Brasileko Nekazaritza Garapeneko eta Familia Nekazaritzako ministroa, Teixeira jauna; edota Nekazaritza Garapenerako Nazioarteko Funtseko presidentea, Lario jauna, besteak beste. Egitaraua ikusi nahi izanez gero, sakatu esteka honetan.

Konferentziak aukera paregabea eskainiko du familia-nekazaritzak erronka globalen aurrean duen funtsezko eginkizuna definitzeko eta haren aldeko konpromisoak sendotzeko.

Bost urte igaro dira Nazio Batuen Familia-Nekazaritzako Hamarkada (2019-2028) aitortu zenetik eta, testuinguru hortan, familia-nekazaritzari buruzko VIII. Mundu-Konferentzia honek ezin leku aproposagoa eskainiko du lorpenei buruz hausnartzeko eta elkarrekin loturiko erronkak aztertzeko. Hain zuzen, Hamarkadako ekintzak hedatzea ahalbidetuko duten lehentasunezko ekintzak identifikatzeko.

Lehen egunean Nazio Batuen Familia-Nekazaritzako Hamarkadako balantzea egingo da, NBEak familia-nekazaritza bultzatzeko aitortu zuena. Familia-Nekazaritzaren Batzorde Nazionalek sektorearen alde egindako ekarpen eta politika publikoei buruzko ekitaldi berezia ospatuko da

Landa-eremuko gazteen bultzada eta emakumeen ahalduntzea izango dira bereziki garrantzitsuak, konferentziaren bigarren eta hirugarren egunean hartuko baitute lekukoa Nekazari Gazteen Nazio Batuen Nazioarteko Eguna eskatzeko.

Aliantza berrien inguruko eztabaida eta akordio anitz izango dira gaur eguneko erronka askotarikoei aurre egiteko; ingurumen-, gizarte- eta elikadura-erronkak, familia-nekazaritzako erakundeen zereginak, lurraren jabetza, asoziazionismo eta kooperatibismoa, balio-kateak, partaidetzako ikerketa eta elikagaien ekoizpen jasangarrirako berrikuntza-prozesuak izango dira Konferentziako eztabaida eta gomendioen elementu nagusiak.

Garrantzi eta ezagutza handiko hizlari eta parte-hartzaileen eskutik bilakatuko da VIII. Mundu-Konferentzia hau lankidetzarako eta ekintzarako tresna mundu osoko familia-nekazaritzaren erronka zailenak elkarrekin gainditzeko.

Egitaraua prest dago jada Konferentziako webgunean, han aurki dezakezu saioei buruz xehetasun gehiago eta konferentziarako izena ere eman ahalko duzu (oraindik egin ez baduzu!).

11 de mayo de 2023.- Una delegación internacional de jóvenes rurales, formada por varios miembros, lideres y lideresas, del Grupo Central de Jóvenes por la Agricultura Familiar (Family Farming YCG, por sus siglas en inglés) junto con jóvenes representantes de organizaciones miembros de COPROFAM y de la ILC, se reunió en Brasilia para definir su contribución a la implementación del Pilar 2 del Decenio de las Naciones Unidades para la Agricultura familiar (DNUAF), relacionado con el apoyo a los jóvenes agricultores y agricultoras y la garantía del relevo generacional en las explotaciones familiares.

El Family Farming YCG,es un grupo central de jóvenes por la Agricultura Familiar, impulsado por el FRM en el marco del DNUAF. Se trata de un espacio informal de diálogo entre jóvenes líderes y lideresas de diferentes organizaciones agrarias regionales y nacionales de los 5 continentes para consolidar el trabajo en red, el intercambio de experiencias y la colaboración con el fin de promover políticas públicas para la juventud agraria y fortalecer el liderazgo juvenil a diferentes niveles.

La delegación internacional de jóvenes participó en el IV Festival Nacional de la Juventud Rural: “Juventud Rural, Sembrando Resistencia y Cultivando un Mundo Nuevo”, organizado por la Confederación de Trabajadores Rurales y Agricultores Familiares (CONTAG) y el Movimiento Sindical de Trabajadores Rurales (MSTTR), en Brasilia, Brasil, del 25 al 27 de abril de 2023. El festival ofreció un espacio inigualable para intercambiar experiencias, conocimientos y estrategias para la mejora de las políticas públicas.

En este sentido, la delegación internacional expone en su Declaración Internacional de Solidaridad con la Juventud Rural de Brasil los desafíos comunes que enfrentan los y las jóvenes rurales en el mundo y las medidas necesarias para enfrentarlos y garantizar el futuro del sector, y llama a reconocer el “papel central de la juventud rural en el desarrollo de las zonas rurales y los sistemas alimentarios sostenibles, y en la lucha contra la crisis climática”.

Entre los retos señalados por los y las jóvenes, y que limitan gravemente la generación de oportunidades económicas y sostenibilidad de los ingresos, se encuentran la crisis climática, el acceso a la tierra y su gobernanza, así como la falta de incentivos que superen las inequidades económicas sociales y culturales que pesan sobre ellas. Afrontar estos retos supone asegurar el relevo generacional en la agricultura familiar, la calidad de vida de las zonas rurales, así como contribuir de manera decisiva a la seguridad alimentaria nacional, regional y mundial, el empleo y el desarrollo sostenible del campo.

La delegación internacional de jóvenes propone a los principales agentes del sector agrario estrategias para asegurar la rentabilidad de las granjas familiares y ofrecer una mejora en las condiciones de vida en el campo de forma que sean más atractivas para la juventud rural.

Asimismo, la declaración también llama a promover la participación activa y significativa de los jóvenes agricultores y agricultoras en el diálogo político y en los procesos de toma de decisiones. Además, es crucial el desarrollo y la implementación efectiva de políticas, programas y planes específicos para la juventud. Esto incluye la implementación de compromisos globales y regionales asumidos por los gobiernos, como los compromisos del DNUAF, a través de los Planes de Acción Nacionales, y los Objetivos de Desarrollo Sostenible.

También se recuerdan otras prerrogativas, como el acceso de la juventud rural a la información, la tecnología y la innovación, a la formación adecuada, a servicios financieros específicos y adaptados, al tiempo que se insiste en el fortalecimiento de las capacidades de jóvenes para un liderazgo efectivo dentro de sus propias organizaciones.

Los jóvenes, líderes y lideresas, de la delegación internacional, formada por miembros de COPROFAM, de la ILC y del Family Farming YCG del FRM, se comprometen, a través de esta declaración, a seguir colaborando para crear alianzas con otras organizaciones, redes y gobiernos con el objetivo de contribuir con sus conocimientos a los procesos de desarrollo locales, regionales y globales, y asegurando que los enfoques de la juventud rural sean incluidos en los diferentes espacios de toma de decisiones que abordan los retos que afectan a la agricultura familiar.

Mas información:

• Jóvenes de la agricultura familiar de los 5 continentes trabajan conjuntamente para impulsar la implementación del Decenio de las Naciones Unidas para la Agricultura Familiar
• Declaración Internacional de Solidaridad con la Juventud Rural de Brasil

2023ko martxoak 8.- Emakumeen Nazioarteko Eguna den honetan, emakume familia-nekazari, landa-emakume eta emakume indigenen lorpenak ospatzen ditugu. Betiere, oraindik gainditu gabeko erronkak gogoan izanda, landa-eremuko emakumeek elikagai-sistemen eta planetaren jasangarritasunean duten rol garrantzitsua aitortuko duten gizarte bidezkoago eta berdintsuagoetara bideratuz.

Emakume familia-nekazariek erronka askori egin behar diete aurre bizitzan.  – Emakumeek mundu-mailan kontsumitzen diren elikagaien erdia baino gehiago ekoizten dute, nahiz eta ekoizpen-baliabide, zerbitzu eta aukerak eskuratzerako orduan berdintasunik ez izan. Horrez gain, emakumeak dira gosea, txirotasuna, berdintasun eza edota klima aldaketaren ondorioak gogorren pairatzen dituztenak.

Aurtengo lelopean, #LandaeremukoEmakumeakJasangarritasunarenAlde, martxoak 8 dituen honetan emakume familia-nekazarien borrokarekin bat egiten dugu. Gogora ekarri nahi dugu emakume familia-nekazarien funtzesko rola nekazaritza-ekoizpenean, agrobiodibertsitate zaintzan, eta baliabide naturalen zein antzinako praktiken defentsan.

Beharrezkoa da emakumeen lidergoa bermatzea politika publikoen diseinu-prozesuetan, egungo desberdintasun eta desorekak zuzentzeko neurri espezifikoak martxan jartzen direla bermatzeko. Emakumeak aldaketa-eragileak dira, eta funtsezkoa da haien rola onartzea eta ezagutzera ematea. Soilik horrela sortuko ditugu aldaketa sozial, ekonomiko eta kulturalak familia-nekazaritzan.

ML eta erakunde aliatuak gogor ari gara emakume familia-nekazarien parte-hartze eta lidergoa politika publikoetan sustatzeko, beraien gaitasunak sendotuz eta ahalduntze-esperientziak partekatzeko guneak sortuz.  Horrela, emakumeek beren potentzial/ahalmen guztia elikagai-sistemen eta planetaren jasangarritasunen alde egiteko.

Nazio Batuen Familia-Nekazaritzako Hamarkadako 3.mugarriak, bere Ekintza-planean, “familia-nekazaritzan genero-berdintasuna eta landa-eremuko emakumeen lidergoa sustatzea”-ren alde egiten du. Landa-eremuko emakumeen ahalduntze ekonomiko, social eta politikorako tresnak garatzeko eta neurri eraginkorrak gauzatzeko ekintzen norabidea ezartzen du.

2023ko abuztuan izango da Brasilian “Landa-eremuko emakumeen Nazioarteko Topaketa”, 7. “Marcha das Margaridas”-en esparruan. Leku guztietako emakume familia-nekazariak bilduko dira helburu berarekin: araudi-esparruetan, mekanismoetan eta pizgarrietan elkar lanetan jarraitzea, beraien potentzial izugarria elikagai-sistema jasangarri, erresiliente, inklusibo eta bideragarrietara bideratzeko.

KOOPERATIBISMOA LANDA-EREMUKO EMAKUMEEN AHALDUNTZEKO ESTRATEGIA GISA

Kooperatibismoak katalizatzaile-lanak egin ahal ditu landa-eremuko emakumeen ahalduntze eta erresilientzian. Kooperatiba edota elkarteetan antolatzeak irtenbideak eskaintzen ditu diru-sarrerak sortzeko, merkatuetara iristeko, ekoizpen-baldintzak hobetzeko eta txirotasunari aurre egiteko. Kooperatibismoa emakume familia-nekazariek dituzten erronkei aurre egiteko tresna gisa jardun da: merkatuetarako irisgarritasuna hobetzen du, dibertsifikazioaren eta finantzazioaren bitartez arriskuak murrizten ditu, gaitasunak sendotzen ditu, negoziazio-gaitasunak hobetzen ditu eta emakumeen parte-hartzea sustatzen du erabakiak hartzeko prozesu guztietan.

Munduko Landagunearentzako funtsezkoa da emakume familia-nekazariek elikagai-sistema jasangarri, erresiliente, inklusibo eta bideragarrietara bideratzeko esparru, mekanismo eta pizgarriak izatea.

Informazio gehiago:

• Emakumeak Nazio Batuen Familia-Nekazaritzaren Hamarkadan (gazteleraz) https://www.familyfarmingcampaign.org/mujeres/
• Emakumeak AgriCOOPDS Ekimenean (gazteleraz): https://www.agricoopds.org/mujeres/

2023ko otsailaren 7a.- 1965ean sortu zuen María Francisca Iturriaga Dañobeitiak, bere garairako aurreratua zen emakumeak, eta ordurik Euskal Herriko lehen sektoreko eragileen garapen eta prestakuntza soziala, gizatiarra eta teknikoa sustatzeko lanetan izan da erakundea.

Sortu zenetik, fundazioak presentzia iraunkorra izan du landa-eremuak modernizaziorantz eman dituen urratsetan, testuinguru apalean betiere. Hortaz, MLren familia-nekazaritza sustapen-lanetan lagundu izan du fundazioak (eta horretan dihardu) bost kontinenteetan.

Bost hamarkada geroago, fundazioak lehen sektoreari laguntzen jarraitzen du, sektoreko erakunde anitzekin lankidetza estuan. Gaur egun, hauek dira fundazioaren lan-ildo nagusiak: nekazaritza-ikerketarako diru-laguntzak, familia-nekazaritza sustatzea, abeltzaintza-prestakuntza sustatzea, analisi, txosten eta azterlanak burutzea, nekazaritza arloan enpleguak bermatzea eta landa-eremuko ekintzailetza sendotzen laguntzea.

Fundazioa ekintza plan berria ezartzen ari da gaur egun, hurrengo helburuak lortzeko asmoz: gizartean entzute handiagoa lortzea, beste sektore batzuekiko erakundeekin lankidetza-loturak indartzea, prestakuntza-programa berriak sustatzea, argitalpen-lana sendotzea eta baita adminstrazio-kontseilua berritzea gazteak jasotzeko eta genero-ikuspegia ezartzeko.

Informazio gehiago nahi izanez gero, sar zaitez webgune berrira: www.idf-fundazioa.eus

Ondo jakingo duzunez, 2022.urtea bereziki zaila izan da familia-nekazaritzarako. Hainbat krisi gainezarri dira: klima-krisia, Covid-19aren eragina, gatazka ugari eta krisi ekonomikoa. Horrez gain, gose eta txirotasun-tasak oraingo belaunaldiak bizi izan duen maila altuenetara heldu dira eta familia-nekazaritzak muturreko egoerei egin behar izan die aurre. Aldi berean, familia-nekazaritzak kalitatezko elikagaien ekoizpen jasangarrian zein planetaren babesean duen rol nagusiaren inguruko ulergarritasun handiagoaz eta nazioarteko aintzatespenaz jabetu gara. Guzti hau 2019-2018 Familia Nekazaritzarako Nazio Batuen Hamarkadako prozesuen babespean, hainbat herrialde eta eskualdetan aurrerapauso handiak ematen dabilena, hain zuzen.

Munduko Landagunea eta mundu-mailako sare hau osatzen duten erakundeek lan handia egin dugu 2022an familia-nekazaritzako eragile guztien arteko elkarrizketak bultzatzeko eta familia-nekazaritza indartzeko ingurune egokia sustatzeko. Munduko Landaguneak 51 erakunde bazkide ditu gaur egun, eta horiekin batera, 5 kontinenteetako 95 herrialdetan dago. Erakundeok 35 milioi nekazari familiar baino gehiago ordezkatzen dituzte.

Munduko Landagunearen bitartez, familia-nekazaritzaren agenda sustatzen dugu gobernuen barruan, erakunde eta kooperatiben barruan eta nazioarteko erakundeetan, baita kanpoalderantz ere, erantzukizunez aurre egin behar diegun erronka handien eta familia-nekazaritza erresiliente eta jasangarriaren arteko lotura adieraziz. Klima-krisia eta biodibertsitatearen galera kasu.

2022 honetan, familia-nekazaritzaren aliatu anitzek hartutako konpromisoa eskertzen dugu, politika publiko batzuetan aurrerapenak lortuz eta familia-nekazaritza elkarri lotutako beste agenda batzuetan indar handiagoz sartuz, hala nola, elikadura-sistemen eraldaketa eta klima-krisia.

Egun, familia-nekazaritzako familia zabalagoa da, askoz ere finkatuago eta aliantza berrietara irekita dago, baina lan handia dugu aurretik. ML harro dago familia honetako kide izateaz, eta 2023an aurrera jotzea espero dugu. Izan ere, ez da etorkizun iraunkorrik familia-nekazaritza sendorik gabe.

Aurrerapenez eta elkartasunez betetako 2023 urtea opa dizuegu.

URTE BERRI ON!

Laura Lorenzo

MLaren Idazkaritzako Zuzendaria

El nuevo informe del IPCC analiza -por fin- con mayor profundidad el impacto del cambio climático en los sistemas de producción de alimentos. El informe subraya que el rendimiento de algunos cultivos (como el maíz y el trigo) ha disminuido en muchas regiones y que el aumento de las temperaturas seguirá afectando a la producción de alimentos, estimándose un incremento de hasta el 29% en el coste de los cereales para 2050.

El informe de Naciones Unidas recuerda que como resultado del cambio climático y de la degradación de la tierra, un millón de animales y de especies de plantas están en peligro de extinción. Para el Foro Rural Mundial, sería bueno que el informe también reconociese directamente el serio peligro que el cambio climático tiene para el futuro de los y las agricultoras familiares.

Los y las agricultores familiares producen el 80% de los alimentos que se consumen en el mundo y, sin embargo, están muy expuestos al cambio climático y a sus efectos, como las sequías, las inundaciones, la pérdida de materia orgánica del suelo y los cambios en los patrones climáticos.

Cabe destacar que la situación empeorará, con una importante reducción de la producción de cultivos afectando así al bienestar de miles de agricultores que, además se encuentran entre las personas más vulnerables del mundo. La emigración causada por la crisis climática es una realidad muy palpable en amplias zonas del planeta.

El nuevo informe de Cambio Climático enfatiza que las políticas y los compromisos actuales en materia de emisiones hacen que el mundo se encamine hacia un calentamiento de entre 2,3 y 2,7 °C. Con un aumento de la temperatura por encima de 1,5°C, aumentará el riesgo de pérdidas simultáneas de las cosechas de maíz en diferentes regiones productoras de alimentos importantes, lo que amenazará las cadenas de suministro de maíz a nivel mundial. Si el calentamiento alcanza los 2°C, ya no será posible cultivar productos básicos en muchas zonas, especialmente en los trópicos, sin medidas de adaptación que no están disponibles actualmente. La polinización y la salud del suelo se verán debilitadas por un mayor calentamiento, y las plagas y enfermedades agrícolas se extenderán. El aumento de los riesgos de malnutrición sería especialmente elevado en África subsahariana, el sur de Asia, América Central y del Sur y las islas pequeñas del Pacífico por ejemplo.

El informe alerta de que el cambio climático exacerbará aún más las inequidades, cifrando en 64% las pérdidas del PIB en los países más vulnerables. En 2021, una región del sur de  Madagascar experimentó -y sigue experimentando- lo que probablemente se considere la primera hambruna del mundo por el cambio climático, debido a una sequía sin precedentes, la peor en 40 años. Y como resultado se espera que las cosechas de cultivos como el arroz, el maíz y la yuca sean menos de la mitad de la media de los últimos cinco años.

Un aumento sostenido de la temperatura puede desencadenar una cascada de impactos climáticos menos evidentes pero que afectan directamente en la agricultura familiar. Por ejemplo, el aumento sostenido de las temperaturas que disminuye la humedad del suelo suprime el crecimiento de las plantas, lo que a su vez suprime las precipitaciones, provocando más sequía.

Dentro de sus posibilidades, muchos agricultores y agricultoras familiares ya se están adaptando al cambio climático de forma rápida y eficaz, protegiendo la naturaleza y produciendo alimentos de forma más sostenible. Pero no pueden hacerlo solos.

En las regiones más vulnerables necesitan sin duda apoyo para aplicar estrategias de diversificación -como los cultivos intercalados, la agrosilvicultura, la gestión sostenible del agua, el uso de variedades locales-, para acceder a programas de capacitación, asegurar su participación en cadenas de valor más cortas e inclusivas, así como reforzar sus organizaciones y cooperativas, hacia su labor de producir alimentos sanos y nutritivos.

Los y las agricultores familiares están en una posición única para ser parte integral de la  respuesta global al cambio climático, incluyendo su papel en la mitigación y adaptación al cambio climático. La Asamblea General de la ONU ya reconoció su papel estratégico y declaró el Decenio de las Naciones Unidas para la Agricultura Familiar (DNUAF) como instrumento central para liberar su potencial transformador.

Para las organizaciones de la agricultura familiar, la acción climática es una parte importante de un camino más amplio de desarrollo integral que implica la puesta en marcha de los marcos, estrategias y recursos que les ayudarán a hacer frente a los constantes cambios –crisis políticas, ambientales, económicas o sanitarias-, la desigualdad en el acceso a la tierra, la brecha de género, la emigración de la juventud rural, las dificultades de acceso a mercados, los  desequilibrios en la cadena de valor, etc. El informe del IPCC enfatiza que “los costes de la inacción superan con creces los de la mitigación y la adaptación”. Por ello los y las agricultores familiares deben ser reconocidos como proveedores de soluciones y posicionarse como agentes centrales de los debates y fondos de resiliencia climática en el futuro. Algunas estimaciones[1] hablan de que tan solo que el 10% de los fondos relacionados con el clima llega a lo que podría llamarse el nivel local y tan solo un 1,7% alcanza a los productores de pequeña escala y sus organizaciones.

Es importante que se creen los espacios para que los y las representantes de las organizaciones de la agricultura familiar participen en las Conferencias de las Partes de los Acuerdos Multilaterales de Medio Ambiente como la Convención Marco de las Naciones Unidas sobre el Cambio Climático, la Convención de las Naciones Unidas de Lucha contra la Desertificación y el Convenio sobre la Diversidad Biológica.

Sin agricultura familiar, no hay futuro: reconozcamos y apoyemos a los y las agricultores familiares para liberar su potencial transformador.

[1] Diversification for climate resilience. Thirty options for forest and farm producer organisations, Duncan J Macqueen, octubre 2021.

La Guía ha obtenido el Premio Anuaria al mejor diseño de una publicación editorial en la Selección Anuaria 2021. Es el resultado de un estudio realizado por el FRM junto a la Geneva Academy – Academia de Derecho Internacional Humanitario y de Derechos Humanos, con el apoyo de la Coalición Internacional por la Tierra (ILC), y ha sido maquetada por la agencia vasca Worköholics. Ofrece una visión global sobre los marcos y los instrumentos jurídicos internacionales y regionales que resultan de aplicación en la defensa y en la promoción de la agricultura familiar.  Ha sido concebida como una herramienta clave de incidencia, incluyendo contenidos muy importante para el trabajo de incidencia, defensa y promoción de la agricultura familiar.

Esta guía cuenta con el apoyo de las organizaciones de agricultura familiar y OSC miembros del Comité de coordinación mundial de la sociedad civil (CCM) para el Decenio de las Naciones Unidas de la Agricultura Familiar (DNUAF), que, a través de una declaración conjunta subrayan la existencia de numerosos instrumentos internacionales, regionales y nacionales que reconocen y protegen, desde diferentes perspectivas, a las agricultoras y agricultores familiares y su papel vital para hacer frente a algunos de los desafíos globales más importantes de hoy en día, incluidos los sistemas alimentarios resilientes, el desarrollo rural, el cambio climático y el empoderamiento de las mujeres.

Invitamos de nuevo a que esta guía sea ampliamente difundida en favor de la agricultura familiar y del labor de los agricultores y las agricultoras familiares del mundo.